Interview Anne Ybema

In deze themaweek over Mindfulness een interview met Mindfulness-trainer Anne Ybema. Zij is werkzaam bij GGz Friesland en geeft daar sinds enkele jaren trainingen Mindfulness.

Naam:

Anne Ybema

Functie / Werkzaamheden:

Gz-psycholoog/ Klinisch psycholoog i.o.

Werkgever / instelling:

GGZ Friesland

Je geeft onder andere trainingen Mindfulness. Hoe lang doe je dit al en wat was voor jezelf de aanleiding om hiermee te beginnen?

Ik kwam in aanraking met mindfulness via de boekbespreking van Susan Bogels. Ik was op zoek naar een onderwerp om wetenschappelijk onderzoek naar te doen in het kader van mijn opleiding. Zodra ik de boekbeschrijving had gelezen, wist ik dat ik mijn onderwerp gevonden had. Meditatie maakte al jarenlang onderdeel uit van mijn leven en ik vond het een opwindende gedachte dat er een methode was bedacht waarin meditatie pasklaar werd gemaakt voor de psychiatrische praktijk. Ik ben inderdaad een onderzoek gestart bij de GGZ in Leeuwarden, waar een collega van mij al snel daarna begonnen was met het opzetten van de training. Ik heb zelf een korte training gevolgd bij Johan Tinge. Een collega van mij (Hans Postma) volgde kort daarna een training bij Ger Schurink en enige tijd later zijn wij gestart. We zijn er nu zo’n anderhalf jaar mee bezig.   

Wat houdt Mindfulness precies in?

Het begrip mindfulness is een vertaling van “vipassana”. Vipassana  meditatie vindt zijn oorsprong in het boeddhisme en betekent letterlijk: de dingen zien zoals ze werkelijk zijn. Het gaat er in die leer om, niet gehecht te zijn aan wat voorbij is of aan wat nog gaat komen, maar slechts open te staan voor wat zich in het hier-en-nu voordoet, zonder hierover een oordeel te vellen. Kabat-Zinn heeft de meditatievorm pasklaar gemaakt voor patiënten met uiteenlopende lichamelijke klachten (MBSR).  Hij bood een programma aan dat met name bestond uit dagelijkse meditatie, waarbij zijn doel was de deelnemers te leren zich meer bewust te zijn van het hier en nu. Zij werden intensief getraind in het terugbrengen van hun aandacht naar hun ademhaling, steeds als zij werden afgeleid door gedachten, door pijn of ongemak of door enkele andere bron van afleiding. Na het bereiken van een groter inzicht in het feit dat men een groot deel van de dag op de automatische piloot stond werd gewerkt aan een meer bewuste manier van omgaan met de gedachten en sensaties in het lichaam. Teasdale e.a. hebben later de koppeling met cognitieve therapie tot stand gebracht  met zijn terugvalpreventie methode bij depressies. Er is een voorzichtig bewijs dat de methode ook werkt bij andere as 1 stoornissen, zoals verschillende angststoornissen en bijvoorbeeld eetproblematiek.  

Kun je vertellen hoe zo’n training er precies uitziet?

De training bestaat uit 8 wekelijkse zittingen van 2 ½ uur, waarin verschillende oefeningen worden gedaan die alle gericht zijn op een groter bewustzijn van wat zich in het hier en nu voordoet. Er wordt verwacht dat de deelnemers ongeveer drie kwartier per dag thuis met de oefeningen bezig zijn. Daarnaast worden er een aantal oefeningen gedaan uit de basis van de CGT.

Voor welke groep patiënten is Mindfulness bij uitstek geschikt?

Uit onderzoek lijkt mindfulness vooral een toegevoegde waarde als terugvalpreventie bij recidiverende depressies en er is een voorzichtig bewijs dat het ook positief werkt bij de behandeling van onder meer diverse angststoornissen.

Wat zijn de effecten van zo’n training?

Tja, er moet nog veel onderzoek worden gedaan om daar een sluitend antwoord op te kunnen gaan geven. Er is wel een voorzichtig bewijs dat patiënten na deze training minder vaak terugvallen. 

Wat is er voor nodig om Mindfulness-trainer te worden?

Je moet een training gedaan hebben en zelf ruimschoots ervaring hebben met meditatie.

Wat kun je therapeuten aanraden die patiënten hebben voor wie Mindfulness een toegevoegde waarde zou kunnen zijn?

Onderzoek waar in de buurt van je praktijk een training wordt gegeven (voor adressen, zie onder meer www.mbcttrainingen.nl, red.). De meeste GGZ- instellingen zijn er nu wel mee begonnen. En vooral: ga zelf mediteren en volg een cursus!