Rituelen

Voor insiders in psychotherapie is het een uitgemaakte zaak! Naast zinvolle inhoud gaat het in ons vak om toeters en bellen. Laten we er maar geen doekjes om winden. Het optuigen van gesprekken, een mooie metafoor op zijn tijd, of een passend ritueel zoals afscheidsbrief of grafbezoek, doet wonderen. We weten ondertussen wel dat we van goeden huize moeten komen willen we onze cliënten nog iets te vertellen hebben. Onze cliënten hebben ook een computer! We kunnen onze bezoekers ook onomwonden vertellen wat we vinden, maar dat werkt bijna nooit. Dat levert vooral veel proteststemmen op, en dat willen we niet. We willen juist, met fundamentele beste bedoelingen overigens, onze cliënten inpakken, verleiden, over de streep trekken, kortom 'pakken' met onze strategieën. Hoe kan dat beter dan door een cliché te overdrijven, een uitspraak uit compleet onverwachte hoek of door bijvoorbeeld het ceremonieel ondertekenen van een behandelcontract? Of een flinke dosis frivoliteit, waar ernst is voorgeschreven. Of omgekeerd. Bovendien houden onze cliënten wel van een beetje show. Maar, hoor ik verontwaardigde collega's zeggen ''ze hebben het al zo moeilijk''! In de meeste gevallen zal dat waar zijn, maar moeilijk met moeilijk bestrijden geeft geen verlichting.

Rituelen
Mensen hebben grote rituele behoeften. Dat weten we, omdat bij ongewone gebeurtenissen massaal televisie gekeken wordt en we rillend van spanning de bewegingen volgen van de weduwe die ingezoomd wordt, de vervoering van de omstanders opzuigen en er nog lang over napraten. Sommige rituelen lijken van altijd te zijn zoals kerstmis. Zelfs protest tegen kerstmis is een ritueel. Soms lijkt het dat therapie een substituut is geworden voor overgangen die nu eenmaal plaatsvinden in een mensenleven. Mensen die scheiden, kinderen krijgen, verbouwen, of gewoon opgroeien, weten ons te vinden. Midas Dekkers in `de vergankelijkheid'(97): De mens verwoest zijn eigen schepping, zoals kleine kinderen vroeg of laat hun eigen speelgoed, waar ze zo blij mee waren, kapot maken. `Niets blijft zoals het was. Dat is de natuur. En daar houden wij niet van. De wereld is al ingewikkeld genoeg als ze stilstaat'. Daarom komen de mensen naar ons toe. Het voegt iets toe om de doden weer tot leven te wekken, boze gedachten uit te bannen, angsten te bezweren of de tijd te vervormen. Zoals het nachtlampje op de kinderkamer.

Midas Dekkers in hetzelfde boek over zomertijd. `Kun je je leven niet rekken, dan kun je proberen de tijd te manipuleren. Waarom doen we dat? Niet omdat we het langer licht willen hebben, maar korter donker. Mensen zijn bang voor de avond. Dat is het einde van de dag en je weet maar nooit of er een nieuwe komt'.

Jung (92) in `herinneringen, dromen en gedachten' beschrijft een verrassende wending in het gesprek met zijn cliënte. Ze hadden een goed gesprek, maar toen hij haar iets onaangenaams moest zeggen, werd ze woedend en dreigde haar therapeut te slaan. ''ik was ook opgesprongen en zei tegen haar: goed, u bent een dame, u slaat eerst, ladies first! Maar dan is het mijn beurt"! Vanaf dat moment had de therapie succes.

Rob Postema, psychotherapeut

Bron: Silhouet, focus op angst en depressie

Dit was een artikel over rituelen. Voor meer interessante artikelen kunt u een abonnement afsluiten bij Silhouet voor slechts 25 euro per jaar. 

{mos_fb_discuss:2}