Twijfelen?!

Altijd was ik al in de veronderstelling dat ik -een twijfelaar bij uitstek- maar eens minder moest gaan twijfelen. Twijfelen zou alleen maar nadelig zijn.. En ja, het is dikwijls vervelend dat je niet gelijk een keus kunt maken: welke kleur rok wordt het dit keer, welk broodje neem ik in de bakker, wat ga ik eten vanavond, wanneer kan ik die ene man van die organisatie nu het best bellen.. Maar ook voorbeelden uit mijn werk als beginnend psycholoog laten zien dat twijfelen nadelig zou zijn: neem ik behandeling x of y voor dit kind? (terwijl het kind allengs langer met een probleem blijft zitten!), zal ik nog een extra test doen bij dit onderzoek? Het zijn zomaar voorbeelden uit mijn leven die tonen dat ik nogal eens zit te dubben. Vervelend zou je denken en laat staan dat je er een voordeel van in ziet.

De laatste maanden ben ik er achter gekomen dat twijfelen ook voordelen met zich meebrengt. Immers, door bij elk keuzemoment alle mogelijke opties zorgvuldig af te overwegen, 'update' je elke keer waar je voor staat: van welke kleur je houdt, welk eten je lekker vindt, wat voor test bij welk soort kind geschikt is etc.. Daarbij is twijfelen natuurlijk een bewijs dat je bestaat, om maar even een zijsprong te nemen en een link met Descartes te leggen. Ook houdt twijfelen je kritisch. Je gaat zo niet maandenlang door met een psychologisch behandeling maar twijfelt voortdurend of het geschikt is. Het grootste voordeel van twijfelen is dat het je op den duur zekerder maakt. Dat werkt als volgt. Je verzamelt bij elke vertwijfeling argumenten voor keuze x en y. Deze argumenten onthoud je steeds beter door er bij elk volgend keuzemoment weer aan te denken. Hoe vaker je twijfelt, hoe sneller je dus de argumenten paraat hebt. Op den duur wordt je dan echt zeker van je keuze.

Een voorbeeld vanuit mijn werk is het kiezen van een behandelprotocol. Bij een depressief kind is er de twijfel over hoe je het best kan starten met de behandeling: praten of activiteiten doen. Je verzamelt argumenten voor bijvoorbeeld praten en gaat aan de slag. Bij elk ander depressief kind start je weer met twijfel maar herinner je tegelijk de argumenten voor praten. Door dat vaak genoeg te doen word je zekerder van het ‘praten’. Uiteraard heb je daarbij in je achterhoofd dat het ene depressieve kind niet het andere is. In feite is een extra vertwijfeling bij ‘menselijke keuzes’ geboden zou je kunnen stellen. Van belang is dus ook dat na elke vertwijfeling een daad volgt. Anders blijf je voor eeuwig in onzekerheid hangen. Het bouwen aan je zekerheid is dan lastig.

Met alleen twijfelen kom je er dus niet. Maar dat twijfel nodig is om tot zekere daden te komen lijkt mij duidelijk! Ik zou dan ook een oproep willen doen aan alle beginnende psychologen: start met twijfelen, dan kom je er wel!