Koerscorrecties

Loslaten is voor mensen een nagenoeg onmogelijke opgave. We blijken hierin toch van nature conservatief. Vasthouden, volhouden, behouden en het liefst voor de eeuwigheid. Vrijwillig iets opgeven is zelden tot de deugden verheven. Het verwordt dus al snel tot een losscheuren, een uit de handen gerukt, een wegvallen uit eens zo stevige greep.

Ik herinner me een televisieprogramma waarin iemand aan een touw van een boot het water in wilde slingeren. Het idee was het touw op het verste punt los te laten en zo met een sierlijke parabool het water te betreden. Dit liep niet zoals gepland. De persoon in kwestie kon niet loslaten. Dit ondanks de schijnbaar onvermoeibare adviezen van de omstanders. Het kwam tot een stevige aanvaring met de boot waar zo-even nog zo sierlijk afscheid van genomen leek.

Wanneer we iets verliezen is hetgeen verloren zelden direct weg. Vaak ontvalt ons iets in de wereld om ons heen. Is het fysiek niet meer bij ons of is iets vanaf een zeker moment onmogelijk geworden. Toch verandert dat niet direct het beeld wat we ervan hebben. Dat blijf vaak achter en vraagt om bewerking omdat het niet meer strookt met de beleefde werkelijkheid. Het vraagt om verwerking.

De dood is enkel genadig in haar onomstotelijkheid. We weten dat het voor een ieder in het verschiet ligt en wanneer het iemand treft is het onveranderlijk. We weten dus bij verwerking van het verlies van een dierbare wat we mogen verwachten. Onomkeerbaarheid. Niet dat dit het makkelijker maakt, maar wel duidelijker.

Soms verliezen mensen letterlijk een deel van henzelf. Door het verlies van een ledemaat of de functie ervan kan een leven er plotseling heel anders uitzien. Je bent er nog, maar je bent niet meer dezelfde. Je bent veranderd en het is aan die veranderde om daar mee om te leren omgaan. Dit blijkt vaak vreselijk moeilijk. In tegenstelling tot de dood is dit iets wat niet in de lijn der verwachting lag. We wisten vaak alleen dat dit anderen overkomen kon. Het lijkt daarmee iets onnatuurlijks en zo wordt het vaak ook door anderen ervaren. Vanaf een volkomen willekeurig moment ben je ineens anders en als het nog een beetje tegenzit nog patiënt ook.

Naast de steelse blikken van de voorbijgangers geld ook voor de naaste dat er een verlies verwerkt moet worden. Voor hen is de partner, ouder of het kind in absolute zin veranderd. Dit is iets wat moeilijk te accepteren valt. Veelal houden mensen zich vast aan de ontkenning. Dit geeft vaak even ruimte om aan het verwerkingsproces te beginnen. Tijd blijkt vaak een belangrijke factor. Met voldoende tijd passen mensen zich aan het meest onvoorstelbare nog aan.

Voor een enkeling biedt tijd echter geen uitkomst. Sommigen worden getroffen door een progressieve ziekte zoals multiple sclerose, parkinson, huntington of een andere aandoening met dit verdorven karakter. Voor hen is tijd een vijand geworden. Een boodschapper van slecht nieuws. Geen tijd voor aanpassing, geen tijd voor acceptatie. Voor hen die slachtoffer zijn geworden van een dergelijke aandoening is het zaak om aan het verlies zelf te wennen. Een acceptatie van een ziekte vorm te geven. Een leven te leiden waarin er stukje bij beetje juist dat leven je ontvalt.

Het schip zinkt maar het orkest moet spelen. Voor hen die nog kunnen is het een kwestie van tijdig loslaten. Of we zwemmen kunnen zien we dan wel weer. Wat zou het heerlijk zijn als ons dit niet kon treffen. Als we een dergelijk lot konden bezweren door een donatie op het juiste gironummer. Misschien moeten we gewoon net doen of dat zo is. Het zou degenen die het overkwam erkenning kunnen bieden. En waar mogelijk een beetje hoop.

Timo Klein Kranenbarg

{mos_fb_discuss:2}