Het gewicht van de ziel

Op 21 mei zou de wereld vergaan. Een zekere Harold Camping, predikant in de VS voorspelde dit, op grond van berekeningen aan de hand van bijbelteksten. In 1994 had hij ook al eens een soortgelijke profetie verkondigd. Onnodig te vermelden dat hij er toen, net als nu, naast zat. Blijkbaar is zijn goddelijke rekenmachine niet zo goed gekalibreerd als je op grond van de voorzienigheid zou verwachten. Camping heeft inmiddels zijn berekeningen bijgesteld: 21 oktober is nu de blijde dag.

Vorig jaar maakten evangelische archeologen (vraag me niet wat we daaronder moeten verstaan) bekend op de berg Ararat in Turkije restanten gevonden te hebben van wat wel eens de Ark van Noach zou kunnen zijn. De Nederlander Gerrit Aalten maakte onderdeel uit van het team. Hij doet al 35 jaar onderzoek naar de resten van het schip en vanwege zijn kennis was hij toegevoegd. Aalten liet weten dat het nog niet 100% zeker is dat dit de Ark is, maar wel 99,9%. Blijkbaar wilde men met deze 0,1% twijfel de onbevooroordeeldheid van de onderzoekers aantonen.
Er leefden dieren in de constructie die is gevonden. Op de grond vonden de wetenschappers namelijk witte bolletjes. Waarschijnlijk zijn dit voedselresten. Bij mij roepen witte bolletjes altijd heel andere associaties op, maar misschien heb ik wel een door en door slechte en verdorven geest. Daarnaast troffen ze deurtjes van 1 bij 0,5 meter aan. 'Daar kunnen alleen dieren door', liet de trotse onderzoeker weten. Ze vonden ook ruimten die lijken op stallen. De restanten zouden zo'n 5000 jaar oud zijn.
Dit soort berichten roept bij mij altijd heel veel vragen op.
Er zijn ongeveer 6000 soorten zoogdieren en 10.000 reptielen. Daar zitten kleintjes bij die inderdaad door die schattige deurtjes van 1 bij 0,5 meter kunnen, maar ook hele grote. Als je die allemaal wilt onderbrengen heb je een flinke boot nodig. Een mammoettanker valt daarbij waarschijnlijk in het niet.
Bovendien lijkt me dit alles een nogal omvangrijke logistieke operatie. Die dieren moeten immers ook eten. Waar haalde Noach dat allemaal vandaan? En dat eten wordt ook weer uitgepoept. Wie maakte dat schoon? Een beetje dierentuin, waar echt geen 6000 zoogdiersoorten te kijk staan, heeft al gauw een honderd dierenverzorgers rondlopen.
Klaarde Noach dit klusje dan alleen samen met vrouw en kinderen?

Wetenschap bedrijven in dienst van het geloof; het blijft behelpen…
Denk bijvoorbeeld eens aan de Amerikaanse arts Duncan MacDougall. In het begin van de 20ste eeuw onderzocht hij het gewicht van de ziel.
Ja, u leest het goed: het gewicht van de ziel.
Hij zette dodelijk zieke patiënten met bed en al op een weegschaal. Vervolgens was het wachten op het moment dat ze hun laatste adem uitbliezen.
Resultaat: op het vermeende moment van overlijden gaf de weegschaal gemiddeld 21 gram minder aan. Om precies te zijn: 21,3 gram. Daarmee meende MacDougall aangetoond te hebben dat er zoiets als een menselijk ziel bestond en dat deze meetbaar was.
Alles welbeschouwd zou je verwachten dat als er dan een ziel bestaat, deze onstoffelijk is. Maar goed: één-en-twintig-komma-drie gram. Als je het per post verstuurt gaat het om twee A-4tjes en moet je de enveloppe frankeren met een postzegel van € 0,92.
Tweemaal € 0,46 is overigens ook goed.
Om te onderzoeken of dieren ook een ziel hadden, bracht hij vervolgens vijftien honden om door vergiftiging. Zelfde procedure: hij legde de stervende dieren op een weegschaal en mat hun gewicht voor, tijdens en na het sterven.
Resultaat: geen grammetje verschil.
Conclusie: dieren hebben geen ziel.
Zou iemand destijds MacDougalls resultaten serieus genomen hebben?
Ten eerste bewees hij uitsluitend een gering verlies in gewicht op het moment van overlijden. Als we uitgaan van een gemiddeld gewicht van een stervende volwassene van 60 kilo, dan is 21,3 gram om precies te zijn 0,0355%.
Ten tweede bestond zijn 'onderzoeksgroep' uit slechts zes personen en vijftien zielloze dieren.
Ten derde: wie vervolgens de beschrijvingen leest ziet dat er sprake is van verschillende uitkomsten. Van de zes onderzoeken blijken er twee af te vallen vanwege problemen met de meetapparatuur. In één geval was er sprake van een plots verlies van gewicht en verder niets. In twee gevallen was er eveneens sprake van een gewichtsverlies, maar dit bleef toenemen naarmate de tijd vorderde (misschien hadden deze personen nogal wat op hun ziel). In het laatste geval was er sprake van een afname in gewicht, gevolgd door een toename.
Niet direct wat je noemt harde en consistente bewijsvoering.
Verder zij nog vermeld dat de meetapparatuur in de betreffende tijd niet altijd even betrouwbaar was, terwijl de cruciale factor in het hele onderzoek, namelijk het exacte moment van overlijden, niet nauwkeurig bleek vast te stellen.

Ik herhaal het nog maar eens: wetenschap en religie, het blijft behelpen…