Geweld als zelfexpressie

In de jaren dertig van de vorige eeuw stelde de voorman van de surrealistische beweging, André Breton, bij wijze van provocatie, dat het de últieme daad van surrealisme zou zijn om met een mitrailleur de straat op te gaan en volkomen willekeurig op voorbijgangers te schieten.
Anno 2007 lijkt deze boodschap aardig aangeslagen.
Een kleine inventarisatie van de week van 11 t/m 17 oktober 2007 levert het volgende op:
In Amsterdam steekt een scholier een medescholier dood. Dat brengt een dag later een Rotterdamse scholier op een idee: hij steekt een leeftijdgenoot en een lerares neer. Het weekeind brengt in Rotterdam twee steekpartijen en één dodelijke schietpartij. Tenslotte verwondt in Amsterdam een schizofrene Marokkaan op een politiebureau twee agenten ernstig met een mes. De dader wordt neergeschoten en overlijdt. Dit is de volgende avond aanleiding voor relletjes in de wijk. Er sneuvelen ramen en een auto wordt in brand gestoken. Merkwaardig genoeg volgen er geen arrestaties.
De volgende avond is het vrij rustig. Er gaat slechts één auto in vlammen op.
Kortom: geweld als vorm van zelfexpressie.

In 1979 schreef Christopher Lasch een boek getiteld 'The Culture of Narcissism'. Hij schetst hierin een somber beeld van de Amerikaanse stadssamenleving in de jaren zeventig. Lasch stelt dat  de moderne mens zichzelf niet meer als deelnemer beschouwt aan een openbaar leven, maar als een diva in een stuk waarin hij de hoofdrol speelt. De openbare ruimte is een podium voor zelfexpressie.
De mens die samenvalt met de rol die hij in de openbare ruimte aanneemt, zal steeds minder in staat zijn tot zelfrelativering. Naarmate de voorbeelden en informatiebronnen die mensen gebruiken alleen maar dienen als spiegelbeeld van het narcistische zelf, voelt men zich steeds sneller aangetast in zijn eigenwaarde, zodra er sprake is van kritiek (of vermeende kritiek).
De cultuur van de lange tenen en het korte lontje...

Het narcisme dat in de jaren zeventig voorbehouden leek aan een sociaal-culturele bovenlaag, lijkt inmiddels de levensstijl van laagopgeleide, veelal allochtone jongeren. Om meer precies te zijn: allochtone jongens.
Zelfexpressie heet nu onaantastbaar en onaanspreekbaar te zijn en het codewoord 'respect'. Dat 'respect' heeft niets te maken met verdienste of kunde; het is een gegeven, een intrinsiek eigendom van degeen die het heeft. Wordt dat niet erkend, dan dwing je het af.
Het verontrustende daarbij is vooral de laagdrempeligheid van de toepassing van geweld voor individuele, expressieve doeleinden. Geweld is in deze context niet een uiterst middel om een doel te bereiken, maar simpelweg één van de middelen.
En wie niet goed bij machte is z'n ongenoegen te verwoorden, zal er daarom des te sneller naar grijpen.

{mos_fb_discuss:2}