Eros, Thanatos en Crime Scene Investigation

Volgens Freud zijn Eros en Thanatos de drijvende krachten in de mens. Levenskracht en doodsdrift als de polen van het bestaan. Nu moeten we veel van wat Freud heeft gezegd en geschreven met een flinke korrel zout nemen, zo is inmiddels wel duidelijk. Maar ik moest er van de week aan denken na het kijken van een aflevering van 'Crime Scene Investigation' (CSI).

Wat is namelijk het geval? Heel Amerika staat op z'n achterste benen als er op televisie gedurende een nanoseconde een tiet uit een bloesje plopt van een zangeres die een enthousiast dansje maakt. Tegelijk krijgt de kijker van CSI een veelheid aan in diverse stadia van ontbinding verkerende slachtoffers van misdaden te zien. Maden doen zich tegoed door uit iedere lichaamsopening te kronkelen en de makers van de serie hebben kosten noch moeite gespaard om alles er zo weerzinwekkend mogelijk uit te laten zien. Opvallend genoeg hebben slachtoffers van verkrachting gevolgd door moord wel altijd hun ondergoed nog aan. 

Wie op maandagavond dan zijn portie CSI heeft gehad kan nog even verder griezelen bij 'Bones' waar dito lijken in dito stadia van ontbinding op de meest onverwachte plaatsen opduiken.

Eén ding is duidelijk: het kan de makers niet smerig genoeg zijn.

Ik ben in deze serie verzeild geraakt, omdat mijn dochter, destijds 14 jaar, de serie volgde. Met een half oog keek ik wel eens mee. Dat vond ze gezellig. Leuker dan alleen kijken: 'Hè pap, kijk nou mee, doe niet zo flauw'. Pappie deed dat maar. Men stelt een puber van 14 niet graag teleur. Daarnaast vond ze het soms eng en gedeeld eng is nu eenmaal half zo eng. 

Gaandeweg ontwikkelde zich het 'doe nou niet zo flauw' tot een lichte vorm van chantage: 'Pap, je kijkt toch zeker wel mee?' Ik begon mij enigszins schuldig te voelen als ik dat niet deed. Het gevolg is dat ik al twee jaar tussen halfnegen en halftien op maandagavond zit mee te kijken. Op zondagavond begint het al met de aankondiging dat morgen CSI komt: 'Gaan we gezellig kijken hè?' 

Het is nauwelijks nog een vraag. Het is ook geen gebod. Eerder een vanzelfsprekendheid, een vooruitzicht waaraan niet te ontkomen valt.

Maar goed, als – al dan niet vrijwillig – kijker naar CSI ('Bones' heb ik tot nu toe kunnen afhouden) komen een aantal levensgrote vragen op: waar komt toch die ongelofelijke geobsedeerdheid met dood, geweld en verderf bij Amerikanen vandaan en de behoefte dat zo nauwgezet mogelijk in beeld te brengen? En waarom schreeuwen benepen gelovigen, opgehitst door fundamentalistische, kleingeestige, puriteinse, autoritaire, zelfvoldane en zelfbenoemde verkondigers van Gods woord hel en verdoemenis over een blote borst, terwijl geweld, moord, bloedbaden, ontbinding en verrotting gemeengoed lijken en getoond worden als alledaags vermaak? 

Welk pervers gedachtegoed zit er achter deze Umwertung aller Werten? 

Zou het voortkomen uit de geobsedeerdheid van de gemiddelde Amerikaan door seks? Is niet de hele Amerikaanse commerciële cultuur doordrenkt, doordesemd en vergeven van gecamoufleerde maar niet te consumeren seks? Vertaalt dat zich in een geperverteerde belangstelling voor alles wat smerig is en in het teken staat van dood en verderf? Misschien hebben de rechercheurs uit CSI daarom geen of nauwelijks een seksleven. Zij lijken zich 24/7 op de burelen of in een patrouilleauto op te houden. Je zou bijna denken dat het een kloostergemeenschap is.

Zou Freud dan toch gelijk hebben? Is dit een schoolvoorbeeld van reactievorming? Meer naar het boekje kun je ze niet krijgen. 

Om Eros te ontkennen moeten we Thanatos omhelzen.