Descartes voor de maagmens

Wie is die belachelijke figuur die ik vrijwel iedere doordeweekse ochtend voor zeven uur door de straat hoor gaan op een motorfiets waarvan het uitlaatsysteem niet is ontworpen om geluid tegen te gaan, maar juist zoveel mogelijk decibellen te produceren? Een compleet stadsdeel verandert in oorlogsgebied. Mijn eerste slaapdronken reactie: een mitrailleur en neerhalen die idioot! Maar helaas, ik heb geen mitrailleur en mijn wekker gaat meestal pas om halfacht, dus ik ben nog niet eens paraat en strijdvaardig op het gewraakte moment.

Hoeveel intelligentie gaat er schuil onder de helm van de onzichtbare, maar des te hoorbaardere vijand? Hoewel ik het niet wetenschappelijk kan staven, luidt mijn vuistregel dat de hoeveelheid geluid die iemand produceert omwille van de 'lol', omgekeerd evenredig is aan de diepte van diens geestesleven. Daar gebeurt dus niets; daar komt nooit een heldere gedachte tot bloei; daar heerst slechts een oorverdovende stilte. Noem het een vorm van compensatiegedrag. Iedere holle ruimte dient opgevuld; maakt niet uit hoe.

Descartes voor de maagmens: ik maak herrie, dus ik ben.

Onlangs heeft de World Health Organisation (afdeling Europa) een rapport uitgebracht onder de titel: 'Burden of disease from environmental noise'. Daarin beschrijft men dat geluid – en dan natuurlijk de overmaat eraan – leidt tot ziekte en verloren levensjaren. Mensen in het zogeheten welvarende Westen leven onder een constante deken van geluid. Dat heeft z'n effecten op het hart en de bloedsomloop. Verder speelt slaapgebrek een rol. Je hoeft vervolgens geen psycholoog te zijn om te concluderen dat als mensen zich stelselmatig kwaad maken over geluidsoverlast in hun omgeving, dit niet goed is voor hun gezondheid. Vooral omdat de oorzaak van al dat geluid vaak moeilijk te achterhalen en nog moeilijker te bestrijden is.

Volgens de onderzoekers, verliezen West-Europeanen (waarbij is uitgegaan van 340 miljoen inwoners) jaarlijks 1,6 miljoen gezonde levensjaren. Nu valt dat nog mee in vergelijking met de 4,5 miljoen levensjaren die luchtvervuiling aan gezonde levensjaren kost, maar tot vrolijkheid stemt het niet. Er zijn bovendien geen andere omgevingsfactoren die bij deze twee in de buurt komen.

Het meest geliefde expressiemiddel van de maagmens is, naast audioapparatuur en overmatig luid gebral en het zelfvoldane bulderlachen dat daar steevast op volgt, de sportuitlaat. Laten we dit fenomeen iets verder uitdiepen aan de hand van een citaat uit de auto-tuning-guide onder het lemma 'sportuitlaat' (dit alles te vinden op de gelijknamige website, http://www.auto-tuning-guide.com/sportuitlaat.html): 'De standaard uitlaten onder auto's worden steeds stiller. Een auto uitlaat is tegenwoordig zo ontworpen dat het geluid zoveel mogelijk wordt beperkt. Vaak heeft zo'n originele uitlaat als nadeel dat het vermogen van de motor wordt afgeknepen. Uiteraard willen we allemaal graag zoveel mogelijk PK's en een zo hoog mogelijk koppel. De oplossing hiervoor is het monteren van een sportuitlaat. Hiermee krijgt je auto meer vermogen en ook die sportieve sound zodat jij weer het gevoel krijgt dat je "echt" rijdt'.

We gaan dit proza aan een korte analyse onderwerpen.
De auteur begint met de terechte constatering dat uitlaten steeds stiller worden. Er mankeert niets aan zijn oren, zoveel is wel duidelijk. Iedereen met gezond verstand zal hierbij tevreden knikken: 'Zo, dat is mooi'. De auteur vervolgt zijn tekst met de heldere conclusie dat uitlaten zo zijn ontworpen dat ze het geluid zoveel mogelijk beperken. En weer slaat hij de spijker op z'n kop. Het lijkt er op dat hij zijn eerste zin voor de zekerheid in iets andere bewoordingen herhaalt om zichzelf ervan te overtuigen er met zijn eerste constatering niet ver naast te zitten.

Maar dan ontrolt zich een horrorscenario: het vermogen wordt namelijk 'afgeknepen' en, zo stelt hij: dat willen we niet. Er is hier duidelijk sprake van een probleem: we willen namelijk 'allemaal' zoveel mogelijk PK's en een zo hoog mogelijk koppel. Gelukkig is er een oplossing. Wij gaan aan de sportuitlaat. Dan ervaren we de sportieve sound, en krijgen we het fijne gevoel 'echt' te rijden terug.

Met andere woorden: je draagt een oplossing aan voor een niet bestaand probleem, waar hooguit een enkele lege geest van wakker ligt, voorbijgaand aan het gegeven dat die vermeende oplossing vervolgens voor velen een probleem veroorzaakt in de vorm van geluidsterreur.