De psychologie van het web

Kunt u zich nog een wereld voorstellen zonder internet? We hebben het dan over een wereld waarin de informatie niet, al googelend, naar ons toekomt, maar wij zelf achter de informatie aan moeten.
De internetrevolutie kent z’n weerga niet, maar het is wel een opvallend stille geweest. Geen schokgolven; het is geleidelijk geïnfiltreerd in het leven van alledag. En nu het er is, lijkt het niet meer weg te denken.

Het is het eerste massamedium waartoe de massa niet alleen daadwerkelijk toegang heeft, maar waarvan het ook massaal gebruik maakt.
Dat komt onder andere tot uitdrukking in de explosieve stijging van het aantal weblogs. Hoewel de groei momenteel wat lijkt af te nemen, zijn er wereldwijd zo’n 75 miljoen. Daarvan is 55% te beschouwen als actief, hetgeen wil zeggen dat ze op z’n minst eens per drie maanden bijgewerkt worden.
Een weblog laat zich als volgt omschrijven: ‘(…) een website die regelmatig - soms meerdere keren per dag - vernieuwd wordt en waarop de geboden informatie in antichronologische volgorde (op datum) wordt weergegeven. Wie een weblog bezoekt, treft dan ook op de voorpagina de recentste bijdrage(n) aan. De auteur biedt in feite een logboek van informatie die hij wil delen met zijn publiek, de bezoekers van zijn weblog’. (bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Weblog )
Vanwaar die explosieve groei en die ontembare behoefte om alledaagse belevenissen te delen met een overwegend anoniem publiek?
Zoals bij veel ontwikkelingen lijkt het eerst en vooral samen te hangen met de mogelijkheid. Daarbij speelt technologie in de vorm van gebruiksgemak een belangrijke rol. En tenslotte leven we in een tijd waarin individualisering, zelfpresentatie en –profilering van het grootste belang zijn. In een stil hoekje in je dagboek gedachten aan het papier toevertrouwen is wel het laatste wat daar een positieve bijdrage aan levert.
We willen gelezen worden. Hier, nu en wel meteen!

Wie zijn die bloggers en wat drijft hen?
Psychologen zijn kampioenen in het stellen van vragen en het opstellen van vragenlijsten. Om deze vragen te onderzoeken heb ik begin dit jaar zelf een klein onderzoekje gehouden (zie: www.psycholog.web-log.nl ).
Mijn vragenlijst werd ingevuld door 304 bloggers. Het merendeel daarvan (74%) was vrouw. De gemiddelde leeftijd bleek 30 jaar te zijn. De jongste respondent was 12 jaar; de oudste 73.
Opvallend was het verschil in gemiddelde leeftijd tussen mannen (37 jaar) en vrouwen (28 jaar). Mannen vormen in de lagere leeftijdsklassen een aanzienlijke minderheid, maar dat maken zij ruimschoots goed na het 35ste jaar: procentueel zijn zij dan in de meerderheid. Vrouwen beginnen op jongere leeftijd en masse te bloggen, maar houden het ook eerder voor gezien.
Waar schrijven bloggers over?
‘Persoonlijke belevenissen’ geeft bijna de helft van de respondenten aan. Daarna volgt een hele tijd niets en met 14% komt dan ‘persoonlijke opinie’ op de tweede plaats. ‘Persoonlijk’ staat hoog in het vaandel van de bloggers.
Naarmate men ouder (50+) wordt, neemt het belang van persoonlijke belevenissen en opinies af. Daarentegen neemt de belangstelling in de breedte toe.
Dat zien we bevestigd als we kijken naar informatiebronnen. Het item ‘eigen leven’ wordt daarin door alle leeftijdsgroepen het meest genoemd, maar ouderen scoren ruim onder het gemiddelde.
Al met al heeft het er veel van weg dat een weblog fungeert als digitale variant op het klassieke dagboek.
De vraag is of bloggers ook zonder internet zouden blijven schrijven. Van de respondenten geeft 60% een positief antwoord, tegen 14% die een ondubbelzinnig ‘nee’ laat horen. Op de vraag of respondenten voor de komst van het internet ook teksten schreven geeft zelfs 72% ‘ja’ als antwoord.
Dat geeft aan dat internet misschien niet de primaire reden is om gedachten en gevoelens aan het papier (pardon; beeldscherm) toe te vertrouwen. Internet is blijkbaar een medium temidden van andere media. De meerwaarde ligt vooral in het openbare karakter ervan. Er is geen ‘baas’ van het internet; er komt geen hoofdredacteur, producer of uitgever aan te pas. Eén druk op de knop en je verhaal, muziek of afbeelding is wereldwijd te lezen, horen en zien.
Lijkt internet daarmee niet concreet inhoud te geven aan de voorspelling van de Amerikaanse Popart kunstenaar Andy Warhol, die stelde dat in de toekomst iedereen zijn/haar ‘fifteen minutes of fame’ zou kunnen claimen?

Willem Visser

< Vorige		Volgende >