Zelfbesnijdenis

Ik zit alleen op de gang in een psychiatrisch ziekenhuis. De meesten zijn naar bed en de gangdeuren zijn gesloten. Ik haat het dat ze ’s avonds de gangen afsluiten. Ik kijk naar het slot van de deur. Dat lukt nooit om hem open te krijgen. Wat nu? De muren en ramen komen op me af. Ik word gek. “Welterusten!”, roept iemand opgewekt vanaf één van de kamers op de gang. Maar opgewekt voel ík me niet. Ik voel me opgesloten zonder uitweg. Het maakt de pijn die in mij woedt alleen maar erger. Ik kijk naar mijn handen. Ik kijk naar de muur. Handen. Muur. Ik begin met mijn knokkels over de muur te schuren. Doet helemaal geen pijn. Ik schuur harder. Ik kijk naar de krassen op mijn knokkels. Zouden ze kunnen bloeden? Ik schuur harder. Ja! Bloed! Ik schuur nog harder. Mijn hand zit nu onder het bloed. Nog steeds geen pijn. Ik stop met schuren. Zonder pijn is er geen bal aan. Ik sta op van de bank in de gang en loop naar de kamer waar de anderen slapen. Het licht is uit en het geadem is aan. Bij de wasbakken knip ik het lampje aan. Ik ontwijk mezelf in de spiegel. Onder de kraan in mijn kamer spoel ik mijn handen af. De wasbak kleurt rood. Rode wasbakken. Veel mooier dan witte.

Automutilatie, ook wel zelfbeschadiging genoemd, is het opzettelijk verwonden of verminken van jezelf. Bovenstaand verhaal is van een jonge patiënte die zichzelf beschadigde. Haar lichaam was als een werkbank, vol krassen, putten, brandplekken en oude schaafwonden. Hiermee schaarde ze zich bij de 4 tot 5 procent van de jongeren die meer dan eens aan zelfbeschadiging heeft gedaan.

Het zichzelf beschadigen kan veel verschillende betekenissen hebben. Het kan zijn dat de geestelijke pijn zo ondragelijk is, dat het ervaren van fysieke pijn een opluchting is. Andersom kan de fysieke pijn symbool of uitdrukking zijn van de innerlijke pijn. Een noodkreet, een schreeuw om aandacht of als een bescherming tegen intimiteit of emoties zijn andere betekenissen die aan het zelfdestructieve gedrag ten grondslag kunnen liggen.

 Zo wanhopig of machteloos als de ‘krasser’ of ‘snijder’ zich kan voelen, zo machteloos kan de omgeving zich ook voelen. Directe betrokkenen kunnen vaak niet begrijpen wat er precies in degene die zichzelf beschadigt omgaat en zouden willen dat ze de pijn konden overnemen. Een veel gehoorde uitspraak van cliënten is dat je het pas echt kunt begrijpen als je zelf ‘zo ver bent geweest’.

Een uitlaatklep of een bron van steun die de moderne tijd biedt is dan ook het internet. Op forums posten lotgenoten berichten met veel zeggende titels als ‘ik weet het niet meer’, ‘hoe begon jij’ en ‘alternatieven voor zelfverwonding’. De sfeer is steunend, zodanig zelfs dat men al waarschuwt dat sommige onderwerpen zelfbeschadiging kunnen uitlokken of tot nieuwe ideeën kunnen leiden. Toch staan er ook verontrustende berichten. Zo is er een herhaaldelijke post van ‘2cut=2be’ die aangeeft dat het nu toch echt niet meer gaat, hij bijna uit elkaar knalt en niet weet of hij zich volgende keer met krassen zodanig kan beheersen dat hij niet té diep snijdt. Medeforumleden doen wat ze kunnen om het wanhopige lid een hart onder de riem te steken, maar op een gegeven moment houden de antwoorden van de snijder op. Het laatste bericht is van een lid dat zich afvraagt of ‘2cut=2be’ nog wel leeft.

Een tijdje geleden was de discussie gaande of zogenaamde pro-anorexia sites er voor konden zorgen dat meisjes geïnspireerd raakten om zich te gaan uithongeren. De eerste onderzoeken hiernaar geven aan dat meisjes die naar deze sites keken een negatiever zelfbeeld rapporteerden dan een controle groep die naar een neutrale website keken. De onderzoekers ondersteunen hiermee de zorgen die al bij behandelaars en de media speelden. Dat geeft te denken over sites waarop men zijn of haar verhaal over zelfbeschadiging doet. In hoeverre heeft het lezen van veel wanhopige verhalen of het (weliswaar onbedoeld) krijgen van tips invloed op het gedrag van iemand die hier toch al mee bezig is?

Hoewel je het niet zou verwachten, kan er heel soms toch nog wel gelachen worden rondom het thema automutilatie, want toen bovenbeschreven cliënte zich voor de zoveelste keer in een groep zich moest voorstellen zei ze, volledig onbewust van de verspreking, op wat verveelde toon dat ze nu al jaren aan zelfbesnijdenis deed. Toen ze vervolgens 8 verbaasde gezichten zag, besefte ze pas haar verspreking en proestte het samen met de rest van de groep uit.

{mos_fb_discuss:2}