Worden wie je bent

“Word wie je bent”  is een van de beroemdste oneliners  die nog niets aan actualiteit heeft ingeboet. De uitspraak is afkomstig van de grote filosoof Friedrich Nietzsche en geeft nog altijd aanleiding tot discussie of overdenking. Dat blijkt wel uit het gegeven dat er met grote regelmaat cliënten de spreekkamer instappen en zeggen: “ik weet niet wie ik eigenlijk ben”.  Ik probeer altijd eerst te achterhalen hoe de cliënt het begrip “wie ben ik” definieert.  Soms wordt bedoeld: “wat wil ik eigenlijk?” en dikwijls zie ik ook verwarring met: “wat ben ik?”  Zo simpel valt kennelijk niet te ontdekken wie je bent of hoe je wordt wie je bent. Wat ben ik en wie ben ik, zijn begrippen die met elkaar verweven zijn en niet altijd gemakkelijk van elkaar te onderscheiden. Tenzij je met wat uitsluitend je beroep of sociale status bedoelt. Ik ben bakker, is een antwoord op de vraag naar wat je bent, maar zegt niet direct wie je bent. Hoe ziet die verwevenheid er dan uit?

Vroeger wilde ik journalist worden. Overal heen reizen, nieuwsgierige vragen stellen en daarover verhalen, dat leek me wel wat. Eerder was ik ervan overtuigd dat ik “juf” zou worden; lesgeven aan een klas kinderen leek me het leukste wat er was. Daarvóór zag ik mezelf wel  ‘missiezuster’ worden;  arme kindjes helpen in (w)arme landen paste helemaal in mijn straatje.  Nog eerder wilde ik alleen moeder worden, van negen kinderen. Toen was ik ongeveer zeven jaar, wist ik veel. Ergens tussen de ene en de andere beroepswens heb ik ook nog schrijfster willen worden, ik was dol op verhalen.

Nu ben ik op een leeftijd dat ik meer verleden dan toekomst heb, tenzij ik ruim de 100 jarige leeftijd ga overschrijden, en kan ik terugblikken op al die verwachtingen die ik in mijn kinder- en tienerjaren had en wat daar van terecht gekomen is.

Moeder ben ik geworden, niet van negen, maar van drie kinderen.  Nou ja, in het kwadraat genomen kom ik ook aan negen. Dat sloot het worden van missiezuster natuurlijk al uit, maar daar ben ik nooit rouwig om geweest. Journalist ben ik ook nooit geworden, hoewel ik wel altijd nieuwsgierige vragen ben blijven stellen omdat ik altijd dol ben gebleven op verhalen en ze ook schrijf.

Ik werd verpleegster in een kinderziekenhuis. Dus ik heb een tijdlang toch zieke kinderen mogen helpen. En hopelijk hun leed wat kunnen verzachten door,  naast het verplegen, hen ook verhalen te vertellen. En later werd ik psycholoog, een beroep dat van elke vroegere beroepswens iets in zich heeft.  Dat zegt iets over: wat ben ik? , maar ook over: wie ben ik? Want als een rode draad zie je persoonseigenschappen terugkomen in de vroegere ambities en wat het tenslotte werd.  Deze eigenschappen spelen mee als richtingaanwijzers bij de keuzes die je maakt.

Word wie je bent… als ik een cliënt tegenover me heb zitten die zich afvraagt: wie ben ik eigenlijk? dan ga ik samen met die cliënt op zoek naar een antwoord op die vraag. Een altijd boeiende zoektocht die soms verrassende inzichten geeft voor zowel cliënt als therapeut,  en altijd inspireert.