Wijsheid

Mijn oudste en meest favoriete cliënte is een dame die een respectabele leeftijd heeft bereikt; zij is ver over de 90. Zij heeft een bijna bovenaardse vitaliteit, de tand des tijds lijkt ongemerkt aan haar voorbij gegaan. Zij is een dame. Ze kleedt zich modieus, haar zilvergrijze kapsel is altijd keurig verzorgd, haar gezicht is leeftijdsloos, haar nagels zijn gelakt en haar voeten steken in moderne schoenen met een hakje. Geen orthopeed die iets aan haar verdient. Haar stem is melodieus en vast, zonder aarzelingen, zij zoekt nooit naar woorden, zij zoekt nooit naar voorvallen, zij zoekt nimmer naar namen. Haar geest is helder als kristal. Het enige dat haar leeftijd enigermate verraadt is de stok die haar steun geeft bij het lopen. Met gemak zit zij in de lage stoel in mijn kamer en zij komt er met even zo groot gemak op eigen kracht weer uit.

Ik verheug mij altijd op de sessies met haar. Eigenlijk is zij al lang uitbehandeld, maar ze vindt het fijn om zo af en toe nog eens een afspraak te maken om haar verhalen te vertellen. Soms is er iets gebeurd in het verzorgingstehuis waar zij woont. Iets dat haar dwars zit. Daar vertelt zij over en ik luister naar haar en geef haar complimenten. Want ze vraagt niet om raad, ook niet om bevestiging, ze is prima in staat haar eigen zaakjes op te lossen. Maar ze wil het kwijt. Ze wil het met iemand delen. In het tehuis zitten allemaal mensen die “iets mankeren” en die wil ze niet lastig vallen. De zusters behandelen haar soms alsof ze een onmondig kind is vindt ze en daar wil ze haar verhaal ook niet kwijt. Omdat zij de oudste is in het tehuis, en ook zowel fysiek als psychisch het meest vitaal, wordt er naar haar opgekeken en iedereen denkt: “Die redt zich wel”. Dat plaatst haar in een uitzonderingspositie die haar eenzaam maakt. Ze klaagt niet, ze zeurt niet, er komt geen wanklank over haar lippen. Maar ze voelt zich eenzaam. En daarom komt ze verhalen vertellen.

Soms graaft ze in haar verleden. Ik vind het heerlijk om naar haar ietwat ouderwetse taalgebruik te luisteren, ze schetst met kleurrijke woorden een wereld die niet meer bestaat. Daarbij hanteert zij beleefdheidsregels uit een ver verleden. Een man is een heer, een vrouw is een dame, zij drinkt geen kop koffie, maar zij gebruikt een consumptie. Gewéldig! Zij heeft zoveel verleden waaruit zij putten kan en terwijl ik naar haar luister dwalen mijn gedachten naar mijn eigen leven. Ik bedenk me dat ik jarenlang in een toekomst heb geleefd en nu een leeftijd heb bereikt waarin verleden ineens veel groter is dan toekomst. Verbaasd vraag ik me af waar dat omslagpunt lag. Zelfs al zóu ik haar leeftijd ooit bereiken, dan nóg is mijn toekomst van geringere omvang dan mijn verleden. Ik hoor haar vertellen over een onrecht dat haar ooit werd aangedaan. Het lijkt een beetje op wat mij ooit eens is aangedaan en ik spits mijn oren. Hoe is zij daarmee om gegaan? Ik glimlach om haar woorden, ik denk in termen van wraak nemen, maar zij ging verhaal halen. En daarna vergaf zij de booswicht. “Ik ben niet haatdragend” zegt zij, “ik kan vergeven. Maar vergéten doe ik het nooit” , en daarmee zet zij definitief een streep onder de gebeurtenis. Iemand zei eens: ‘Het geheugen is de toekomst van het verleden’ en dat hoorde en zag ik hier gebeuren. Haar verleden kwam even weer tot leven. Maar zij vergaf.

De tijd was om. Ik vroeg haar of ze een nieuwe afspraak wilde maken of dat ze liever wilde bellen wanneer zij behoefte had aan een gesprek. “Vind je het leuk als ik nog eens kom babbelen?” draaide ze behendig de rollen om, “dan noteer maar meteen een nieuwe afspraak, want we hebben het toch heel genoeglijk samen?” Haar opmerkingsgave was beslist ook niet versleten dacht ik terwijl ik glimlachend in mijn agenda bladerde. Ze deed of ze mijn uitgestoken hand om haar uit haar stoel te helpen niet opmerkte, ze kwam op eigen kracht omhoog, nam vriendelijk afscheid en wandelde rechtop en met vaste tred de kamer uit.

Vergeven. Dat was het thema dat zij voor me achterliet. Het bleef de hele dag in mijn gedachten. Soms is de cliënt wijzer dan de hulpverlener :)