Slordig in je hoofd

“Mensen zijn soms zó slordig in hun hoofd!”

Naast me zit mijn zoon. Hij ergert zich nóg als hij vertelt over een vrouw die zomaar vanuit het niets opmerkte dat de wetenschap tot niets anders heeft geleid dan “klein denken”, maar dat zij, en met haar vele anderen, als leek veel verder kunnen komen met hun gedachten.

Mijn zoon is student filosofie in een vergevorderd stadium. Vanuit filosofisch standpunt probeert hij de verschillen in bewustzijn en rede tussen mens en dier te doorgronden en zijn proefdier daarbij is Primo, zijn eenjarige Duitse staander. Primo heeft bewustzijn, maar is niet zelfbewust, stelt hij. Ik vraag het me in geval van deze hond af, maar in zijn geheel genomen heeft hij gelijk. Ook vanuit de psychologie worden mensen en dieren onderscheiden door aanwezigheid van de ratio en (zelf)bewustzijn bij de mens en het ontbreken daarvan bij het dier. Toch kunnen mensen heel wat leren van het dier dat dan weliswaar redeloos door het leven gaat, maar nooit berekenend is, zoals vele mensen wél zijn. Vooral als het gaat om eigen voordeel of gelijk te halen zal menig mens zich bezondigen dat te doen ten koste van de medemens. Geen dier die dat doet. Berekening is hem vreemd. Anderen neerhalen om  zelf te zegevieren eveneens. Om nog te zwijgen over het verdraaien van de waarheid. Dat brengt mij op de psycholoog die onlangs terecht stond voor het tuchtcollege. Zij had als Pro Justitia rapporteur een rapport uitgebracht over een verdachte in een strafzaak. De klager bestreed haar diagnoses.  De psycholoog had de diagnostische  testen in eerste aanleg afgekeurd omdat ze de onderzochte ervan verdacht dat ze gemanipuleerd waren en sociaal wenselijk ingevuld. Daarna had zij ze volstrekt foutief geïnterpreteerd zoals bleek uit het heldere betoog van de tweede beoordelaar die een second opinion verricht had. De psycholoog maakte dus een dubbele fout: zij had nooit mógen interpreteren, want zij had de testen afgekeurd. Het tuchtcollege oordeelde ondermeer dat de psycholoog de regels van objectiviteit niet in acht genomen had. De uitkomsten van haar onderzoeksgesprek waren daarmee eveneens dubieus, want niet gesteund door objectief testmateriaal. Met andere woorden: diagnoses waren uit haar duim gezogen op basis van ondeugdelijk materiaal, namelijk haar eigen vooringenomen indrukken uit een niet-objectief onderzoeksgesprek. 

Niettemin besloot het college dat zij uit dit al te magere materiaal best haar diagnoses heeft kunnen stellen! Zij kreeg een waarschuwing: Foei, niet meer doen.  In feite betekent dit een vrijbrief om maar wat te doen zonder dat te kunnen verantwoorden, het tuchtcollege geeft door zo’n uitspraak groen licht aan lieden die hun vak niet verstaan. Als dit is wat de dame bovenaan deze column bedoelt met “klein denken” van de wetenschap dan heeft zij gelijk. Met gezond boerenverstand kom je zéker verder in deze kwestie, iedere leek begrijpt dat dit niet kán. Verbijsterd over zoveel slordigheid in het hoofd ga ik Primo maar uitlaten. Kwispelend loopt hij met me mee, blij, trouw en niet gehinderd door vraagstukken in hoeverre de wetenschap berekenend is of de waarheid geweld aandoet ten koste van de medemens.

{mos_fb_discuss:2}