Narcisme versus zelfzorg

Vorig jaar verscheen het boek “Zijn we wel narcistisch genoeg?” van de hand van professor dr. Jan Derksen. Hierin verhaalt de auteur hoe narcisme zich verhoudt tot hechting in de vroege jeugd. In het kort komt het hierop neer: de intrapsychische structuur bepaalt in grote mate hoe de latere volwassene in het leven staat. Dit heeft alles te maken met het losmakingproces van de symbiotische relatie met de primaire opvoeder, doorgaans de moeder. 

Wanneer de narcistische fantasieën in de vroege jeugd onvoldoende worden bijgesteld dan zal de verhouding tussen het zelf en het ego-ideaal te dicht bij elkaar liggen of zelfs geheel samenvallen. Dit is een onwenselijke situatie, er valt dan immers niet meer te streven naar zelfverbetering, introspectieve vermogens zijn onvoldoende aanwezig en vrij vertaald levert het de hufterigheid op waar me met z’n allen dagelijks tegenaan lopen.

Gelijktijdig stelt de auteur dat de mens in onze huidige tijd waarin individualisme, carrièregerichtheid en consumentisme hoogtij vieren, wel iets narcistisch over zich moet hebben om zich te kunnen handhaven. De narcistische manager zal succesvoller zijn dan iemand die onvoldoende in staat is voor zichzelf op te komen, knopen door te hakken of die teveel rekening houdt met de belangen van anderen boven die van zichzelf.

Of dit een gewenste situatie is hangt af van het perspectief waaruit je dat bekijkt.

Van een geheel andere orde is de “zelfzorg” die centraal staat in het boek van filosoof Joep Dohmen, “het leven als kunstwerk”. Hierin wordt beschreven hoe vanuit de Griekse oudheid tot het heden zelfzorg een voorwaarde is om goed te kunnen leven en zorg te dragen voor anderen. Deze zelfzorg is iets anders dan die welke in de huidige tijd nogal eens gedragen wordt door materiele rijkdom, de maakbaarheid van het lichaam en het “recht op geluk” waarvan velen vinden dat zulk een recht er is voor iedereen en vooral voor zichzelf.

Zelfzorg heeft te maken met inzichten, tevredenheid, introspectief vermogen, genieten van het leven in de essentie. Dit staat haaks op de narcistische vorm van zelfzorg, ingegeven door het nastreven van eigenbelang. Dohmen raakt aan de essentie van waar het in onze haastige maatschappij aan ontbreekt, innerlijke rust en wijsheid, esthetiek en de kunst van het leven, levenskunst.

Beide boeken zijn zeer de moeite van het lezen waard, zij stemmen tot nadenken. Interessanter wordt het wanneer je de inhoud van de teksten naast elkaar legt en als één geheel laat samenvloeien. Het levert boeiende levenslessen op die van binnenuit de weg wijzen naar het goede leven.

{mos_fb_discuss:2}