Fight or Flight

Ik werk al ruim 7 jaar in het forensische werkveld. Een werkveld waarin agressie problematiek vaak een grote rol speelt bij cliënten Natuurlijk ken je de verhalen uit de delicten en daardoor ben je vaak op je hoede dat er iets zou kunnen gaan gebeuren. Ik heb dan ook netjes de verschillende trainingen omgaan met agressief gedrag gevolgd met de bijbehorende zelfverdedigingstruukjes. Gelukkig heb ik hier nog nooit iets mee hoeven te doen. Het feit dat de huiswerkopdrachten steevast mislukken als ik ze op mijn man uitprobeer voorspellen namelijk weinig goeds.

Afgelopen maand was voor mij echter de eerste keer dat ik een incident mee maakte.
Min of meer als donderslag bij heldere hemel vloog er een kopje door de ruimte. Op een haar na miste het een collega. Natuurlijk werd er meteen gereageerd. Wat is er aan de hand was de eerste vraag die gesteld werd en de persoon werd tot kalmte gemaand. Helaas mocht dit niet baten. Hij was kwaad en dat wilde hij laten merken ook. Het bleef niet bij het kopje een minuut later vloog er een stoel door de ruimte. Mijn hart zat wederom in mijn keel en maakte werkelijk overuren.

Ik moet zeggen dat dit gevoel toch enigszins onbekend voor mij was. Natuurlijk schrik je wel eens ergens van, zeker als je net als ik een uur van je werk woont en dus met enige regelmaat aan het verkeer deel neemt, maar dit voelde anders. Een normale schrikreactie is van hele korte duur.
Dit gevoel bleef hangen. Ik was opeens heel alert er ontging me geen geluidje, geen beweging niets.
Pas ruim een uur later had ik het gevoel dat er weer rust in mijn lichaam was.

Mijn eerste zorg was om opzij te springen, zodat de collega's die de stoel werkelijk op zich af zagen komen ook opzij konden springen. Mijn tweede reactie was kijken waar de stoelgooier zich bevond en of deze nog meer zaken in zijn handen had. Gelukkig ontfermde een andere collega zich hier inmiddels over en werd de persoon door de achterdeur uit de ruimte geleid. Deze eerste en tweede reactie waren puur gevoelsmatig. Ik heb hier geen seconde over nagedacht.

De derde reactie daarentegen was een puur rationele. De derde zorg was namelijk om de andere cliënten die in de ruimte waren binnen te houden en hen de ruimte te geven om te ventileren.
Het was op dat moment het meest logische en verstandigste om te doen, maar volledig tegenstrijdig met mijn gevoel. Dat riep namelijk nog altijd: wegwezen! Zo snel mogelijk ergens anders heen en veiligheid zoeken, maar aan de andere kant was er iets dat er voor zorgde, dat ik mijn eigen angst op zij kon zetten en weer logisch na kon denken. Gelukkig was ik hierin niet de enige.

Achteraf gezien een zeer verstandige keuze van ons. In tegenstelling tot mijn eerste gevoelsmatige reactie van angst en willen vluchten, was de reactie van een flink aantal cliënten namelijk precies de tegenovergestelde. Ze waren kwaad, pisnijdig en wilde het liefst achter de stoelgooier aan om hem eens flink de waarheid te zeggen. Nou ja de waarheid te laten voelen is wellicht beter uitgedrukt.
Het was voor mij op dat moment een onbegrijpelijke reactie. Natuurlijk deelde ik de frustratie die geuit werd en daardoor kon ik me voorstellen dat de ander boos was, maar vechten was wel het laatste waar ik aan dacht.

Het was een schoolboek voorbeeld van het fight or flight verhaal. We zaten met zijn alle in dezelfde situatie met dezelfde lichamelijke angst reactie, maar een compleet verschillend gedragspatroon wat er op zou volgen. Als dit de reactie was, op een relatief klein incident in nuchtere toestand, was het opeens zeer goed voor te stellen wat er onder invloed zou kunnen gebeuren. Voor mijzelf gevoelsmatig nog altijd wereldvreemd, maar ineens wel logisch te verklaren.
In zekere zin ben in dan ook blij, dat ik dit meegemaakt heb. Het helpt om de dingen in een  ander perspectief te zien, maar aan de andere kant hoop ik dit nooit meer mee te maken.

{mos_fb_discuss:2}