Eind van een tijdperk: herinneringen van een ex-roker

Aan de post-coïtussigaret bewaar ik goede herinneringen. Tijdens het roken daarvan staan blijkbaar alle zintuigen op scherp, waardoor de prettige effecten van de nicotine zich ten volle doen gelden. Misschien is naaktroken ook prikkelender dan roken met spijkerbroek en overhemd aan. Wie zal het zeggen? Temidden van alle opwinding en ontlading vormde het in ieder geval een prettig rustpunt en hield het tegelijk een belofte in: als we deze sigaret ophebben volgt er misschien nog een nieuwe vrijpartij?
Ook niet te versmaden was de eerste sigaret in de ochtend: een kop koffie in combinatie met een perfect gerold shagje. Perfect gerold: niet te dik en niet te dun; zeker niet zo'n lompe trompet; de shag moest niet te los, maar ook niet te strak in het vloeitje zitten. De rook en nicotine moesten soepel, maar tegelijk met gepaste weerstand in de longen gezogen kunnen worden. Kwestie van de juiste hoeveelheden en verhoudingen; maximaal genot tegen minimale inspanning. Als het dan via de longen in de bloedbaan was opgenomen duurde het een fractie van een seconde voordat de hersenen bereikt werden. 'Tsjing-tringeling' deed het dan: even een lichte duizeling, een tinteling en een vleugje euforie. De dag was begonnen en ik was er klaar voor...
Instant bevrediging - ziedaar de kracht van het roken.
Na die eerste sigaret sloeg snel de routine toe. Genieten maakte plaats voor gewoon roken en gewoon roken is synoniem aan junkengedrag. Geen euforie meer. Het verhemelte voelde 's avonds rauw aan en de tong lag als een zeemleren lap in de mondholte. Met gepaste weerzin stak ik nog een sigaret aan voor het slapen en troostte me met de gedachte dat morgen die eerste weer beter zou proeven.

Vijf jaar geleden ben ik radicaal gestopt met roken. Mijn moeder rookte twee pakjes per dag en stierf voor haar 65ste aan een herseninfarct. Niet bewezen dat dat door het roken kwam, maar goed, die 50 sigaretten per dag deden haar gezondheid in ieder geval geen goed. Mijn schoonvader heb ik nooit persoonlijk gekend, omdat hij op relatief jonge leeftijd aan longkanker is overleden. Er zijn slechtere redenen denkbaar om te stoppen. Dat het dan toch nog zolang duurt dat je in je onverstandige gewoontes blijft volharden, komt omdat het soms even duurt voordat je klaar bent om de boodschap in volle ernst onder ogen te zien.
Incidenteel heb ik sindsdien nog wel eens een sigaret of sigaar opgestoken. Meestal in de kroeg onder het consumeren van een teveel aan alcohol. De volgende dag werd ik dan wakker met de smaak van uilenballen en dode muizen in mijn mond en daarmee de wetenschap dat roken niet meer aan mij besteed was. Ik koesterde blijkbaar nog een verwachting, maar die kon niet meer worden ingelost. Geen instant bevrediging meer; geen 'Tsjing-tringeling' meer; geen kortstondige euforie. Ik vond roken gewoon vies. 

Het is opmerkelijk hoe snel de publieke opinie is omgeslagen. Niet alleen in de VS of Nederland, maar wereldwijd. Vanuit sociaal-psychologisch oogpunt zou het interessant zijn te onderzoeken welke determinanten er nu precies aan deze omwenteling ten grondslag liggen. 
Tussen de film 'Casablanca' (They had a date with fate!) waar in vrijwel iedere scène een rookgordijn werd opgetrokken die de actie bijna aan het oog ontrok, naar de roker als paria, liggen iets meer dan 60 jaar. In een tijd waarin de gedachte aan de maakbare samenleving terzijde is geschoven als een relikwie uit een oude sociaal-democratische doos, is dit een opmerkelijk gegeven.
Er zijn vast nog wel een paar beleidsterreinen waarin de maakbaarheidgedachte z'n nut (opnieuw) kan bewijzen: dus kom op Jan-Peter, aan de slag! 

{mos_fb_discuss:2}