De goeroe ontmaskerd

De huidige kredietcrisis is niets meer of minder dan een metafysische omwenteling. Wat we vandaag zien is het instorten van het onbetwijfelbaar geachte fundament van onze werkelijkheid. De crisis zal zo diep snijden dat zij ons wereldbeeld beïnvloedt. Tot aan de kunst, onze huizen, onze werkethiek, ons idee van rechtvaardigheid en ons bezit, tot aan onze opvattingen van het ware, het goede en het schone.

De laatste keer dat het westen zo’n omwenteling meemaakte was er de verwachting van een duizendjarig rijk. De wereld zou nooit meer dezelfde zijn. In academische kringen was het de Duitse filosoof Martin Heidegger die vanuit zijn berghut werkte aan zijn monumentale oeuvre en aan een herstructurering van de universiteiten. Hij was het die na tientallen eeuwen de Griekse vraag naar Het Zijn weer stelde. Een vraag die vrijwel vergeten was. Een vraag die academici niet meer durfden te stellen omdat ze zichzelf er belachelijk mee zouden maken. De vraag naar het zijn, werd archaïsch geacht. De vraag naar het zijn vergt in al zijn eenvoud sterke schouders die haar kunnen dragen.

Heidegger stelde deze vraag in het volle bewustzijn van de ‘crisis’ die de vraag onherroepelijk over zich afriep. In het volle besef van zijn onbeantwoordbaarheid. De vraag naar het zijn kan een concept opleveren dat onherroepelijk te ruim is voor de zijnden en te ruim om ergens uit te kunnen deduceren. Een zuiver filosofische vraag dus. Een vraag waar de mens slechts in verwondering over kan mijmeren maar waarvan we slechts kunnen weten dat ieder antwoord tekort schiet. Bij wie kunnen we navragen? Bij onze ouders, bij de autoriteit financiële markten? (die hebben gefaald). Bij een geleerde? En als we van hem antwoord krijgen, van wie heeft hij het dan? Vragen als navragen bij, is een alledaagse ervaring. Heidegger bewaart voor deze vragen de term ‘men’. Men vindt dat werkelozen paria’s zijn, men noemt de succesvolle beurshandelaar een‘goeroe’. Een goeroe is een leraar of gids. In het Sikhisme is goeroe opgebouwd uit twee termen: Goe (duisternis) en roe (licht). De goeroe is dus hij die kennis heeft van licht en duisternis. Iemand die geen autoriteit boven zich kent en alleen waarheid kan verkondigen.  Nu alle goeroes ontmaskerd zijn, is de overtuigingskracht van wat ‘men’ vindt ernstig in crisis. We herstructureren ons wereldbeeld en vragen in verwondering naar het “zijn”. Waar kunnen we het antwoord halen?