DSM-Vrij

De fik erin. Alle DSM-boeken mogen wat mij betreft op één hoop worden geflikkerd en in de brand worden gestoken. De bijna inheemse erfenis van het medische model is al lang achterhaald en niet meer van deze tijd. Nog steeds gaan cliënten gebukt onder het idee dat psychische klachten hebben niet mag, dat het abnormaal is en dat dus vrijwel iedereen wel iets mankeert.

Vanuit het medische model is het goed te begrijpen waarom de DSM nog steeds zo’n heilige rol vervult binnen hulpverlenersland. Eigenlijk heeft de psychologie de denkwijze van artsen simpelweg gekopiëerd naar de manier waarop ze naar psychische problematiek kijkt. Maar zijn metale problemen hetzelfde als fysieke? Waarom zouden we niet onze eigen denkwijze cultiveren, in plaats van dat we die van het medische model klakkeloos overnemen?

Begin met het observeren van de mensen om je heen en je ziet direct wat ik bedoel. Iedereen om je heen is soms bang, bedrukt, boos, moe, rusteloos, geagiteerd, gestresst, slapeloos, in de war, enzovoort. Het hebben van psychische klachten is binnen de huidige context zo normaal dat je absoluut niet kunt beweren dat er dan ook sprake is van een stoornis. Daarnaast houdt de boodschap dat je klachtenvrij moet zijn om gelukkig te kunnen zijn de problemen juist in stand, doordat mensen verwoed gaan proberen om hun klachten te bestrijden, waardoor de ernst ervan (ironisch geoeg) meestal toeneemt.

Misschien zouden we eens serieus moeten gaan nadenken over de functies van stimuli en ons gedrag, en hoe we deze kunnen veranderen. De functie van bijvoorbeeld vermijdingsgedrag is klachtenreductie. Iemand hoeft voor even geen angst te ervaren, doordat hij de confrontatie met de angst vermijdt. Op de lange termijn zorgt dit echter voor maatschappelijke isolatie en aangeleerde hulpeloosheid. Mensen laten inzien dat hun gedrag op de lange termijn erg disfunctioneel kan zijn, kan een enorm inzicht bieden van waaruit mensen zelf andere wegen kunnen gaan bewandelen. Voorwaarde is dan wel dat ze de bereidheid opbrengen om alle klachten waar de DSM zo serieus naar kijkt op de koop toe nemen.

Als we mensen een arsenaal aan vaardigheden kunnen bieden waarmee ze functioneel om kunnen gaan met gedachten, emoties, lichamelijke sensaties en pijnlijke omstandigheden, misschien is het vechten tegen psychische klachten dan nieteens meer nodig. Als je mensen ook vanuit de diagnostiek benadert vanuit deze functionele manier van denken, dan hou je je als psycholoog werkelijk bezig met het verbeteren van de psychologische flexibiliteit, in plaats van dat je je richt op het bestrijden van symptomen die net zo onvermijdelijk zijn als het leven zelf.

 

-Gijs Jansen

 

www.act-opleiding.nl

< Vorige		Volgende >