Afscheid

´Bedankt voor je steun, ik heb er veel aan gehad en nu kan ik zelf weer verder´. Deze zin stond in een afscheidskaartje dat ik van een cliënte kreeg tijdens ons laatste gesprek. Ik ga van baan veranderen en daardoor stonden de afgelopen weken in het teken van afscheid nemen. Bij het nemen van afscheid is het altijd goed om terug te kijken op de behandeling. Wat is er veranderd, wat heeft geholpen en wat niet? Hoe hebben ze het contact met de therapeut ervaren? Erg leerzaam, confronterend en heel interessant. Minstens zo interessant zou het zijn om vooruit te kunnen kijken. Hoe zien ze de toekomst? Waar zijn ze over 5 of 10 jaar? Hoe zal hun leven er dan uitzien? Hoe intensief het behandelproces met je cliënt ook geweest is, als therapeut krijg je dit zelden te horen.

In het boek ´De man die verliefd was op een ijsbeer´ vraagt de schrijver, therapeut Robert Ackerett, zich aan het einde van zijn loopbaan af wat er nu eigenlijk van een aantal gedenkwaardige cliënten is geworden. Wat is nu de meerwaarde geweest van zijn inbreng in het leven van deze mensen? Hoe hebben de levens zich verder ontwikkeld en hoe kijken zij nu na jaren zelf terug op de behandeling? Hét antwoord vindt hij niet, maar de algemene conclusie is dat een aantal van zijn cliënten zich wel ´beter´ zijn gaan voelen, ook al zitten sommige van hen nog steeds vast in oude en vervelende patronen. Is dat nu bevredigend? Is dat het ultieme doel van het werk dat ik aan het verrichten ben? Dat iemand zich ´beter´ voelt?  Ik kan een gevoel van teleurstelling bij het lezen van deze slotwoorden van Ackerett niet onderdrukken. Freud was aan het einde van zijn loopbaan pessimistischer over het effect van therapie, maar moet ik dat, zo aan het begin van mijn carrière, nu al zijn?

Het afscheid nemen van mijn cliënten wierp al met al een beetje een schaduw over de week. Gelukkig werd mij aan het einde van die week een prachtige uitweg geboden. Nog geen dag na het definitieve afscheid van mijn werk had ik een afspraak met een oude dierbare vriendin die ik al vijf jaar uit het oog was verloren. Het weerzien was hartverwarmend. Zoals het goed is om bij het afscheid terug te kijken, is het ook goed om dit bij een weerzien te doen. En daarom deden we in een sneltreinvaart elkaar uit de doeken hoe onze levens zich in die jaren hadden ontwikkeld. Boven de bitterballen kwamen de mooie en natuurlijk ook pijnlijke momenten weer even tot leven en verbaasden we onszelf eigenlijk over het verloop van alles. Naarmate de avond vorderde en de heerlijke wijnfles verder leeg raakte, durfden we ook meer in detail terug te kijken naar hoe ons contact vóór het afscheid was. Knagende vragen werden alsnog gesteld, bekentenissen gedaan en - beter nog -  geruststellende antwoorden gegeven. Hoe verder de avond vorderde, hoe beter ik me ging voelen.

Enigszins licht in het hoofd, en heus niet alleen van de wijn, namen we aan het einde van de avond afscheid. Dit keer niet om elkaar weer 5 jaar uit het oog te verliezen, niet om elkaar opnieuw te gaan missen, maar gewoon omdat afscheid erbij hoort en omdat het dan weer zo hartverwarmend kan zijn om terug te kijken bij het weerzien. In de trein naar huis plan ik in gedachten mijn eigen ´Ackerett- reis´ voor over 35 jaar en verheug me nu al voorzichtig op de vele cliënten en de even zovele momenten van afscheid die nog gaan komen.  

{mos_fb_discuss:2}