Wie
net als een miljoen andere mensen in Nederland naar het KRO programma
“Liefs Uit…..” heeft gekeken waarin vijf Nederlanders
worden gevolgd die hun buitenlandse partner naar Nederland brengen,
heeft gezien hoe Musa, de Gambiaanse geliefde van Marlies, een
kleuterjuf uit de Zaanstreek, geïntroduceerd wordt bij de
familie van Marlies.
De Nederlandse familie van Marloes was aanvankelijk huiverig voor de relatie maar besloot zich daarover heen te zetten en Musa te verwelkomen met open armen.
Musa op zijn beurt doet zijn best om een plekje te verwerven binnen de familie. En dat gaat hem met zijn open blik en flexibele houding goed af. Hij noemt de moeder van Marlies al snel “mam” en hij knapt haar tuin op als Marlies aan het werk is. In de woorden en aanrakingen van de oma van Marlies herkent hij tot zijn vreugde zijn eigen oma.
Mooi! Ontroerend om te zien hoe beide partijen moedig en vastberaden het contact aangaan. Hier vindt binding plaats en beide partijen doen hun best. Ze leggen daarmee een fundament voor een relatie die gebed is in een groter familieverband. En zonder dat waarschijnlijk te beseffen verhogen ze daarmee de slagingskans van de relatie op de langere termijn.
Voor buitenlanders die beslissen zich in Nederland te vestigen omdat ze een relatie hebben met iemand uit Nederland is het buitengewoon belangrijk om terecht te komen bij een (schoon)familie die hem of haar warm ontvangt. Dat lijkt logisch, vanzelfsprekend, en toch is het belangrijk om er bij stil te staan waarom dit van zó'n groot belang is.
De redenen op een rij:
· De meeste migranten die voor hun Nederlandse partner naar Nederland komen hebben hier geen of bijna geen familie en geen netwerk van vrienden. De verwachting voor de meeste migranten is, zoals dat ook overigens ook voor de meeste Nederlanders is, dat zij met het huwelijk gaan behoren tot de familie van hun partner en daarmee ook toegang krijgen tot een groter verband en een netwerk. De nieuwe familie is in dat opzicht het startpunt van waaruit iemand zijn plek gaat creëren in Nederland.
· Veel van die buitenlandse partners komen uit landen, culturen en economische systemen waarin familieleden grote verantwoordelijkheid voor elkaar dragen, zowel financieel als met praktische zorg voor met name de leden van een familie die niet voor zichzelf kunnen zorgen (kinderen, ouderen, weduwen). Voor mensen die opgegroeid zijn in een dergelijk systeem is een bestaan zonder steun, hulp en zorg van familie eigenlijk ondenkbaar. Hun verwachtingen zullen er veelal op gericht zijn dat er steun vanuit de schoonfamilie is. Anderzijds zullen zij verwachten dat steun die zij aanbieden aan familieleden geaccepteerd en gewaardeerd wordt.
·
Het vinden van een
warme veilige familiebedding biedt een goed tegenwicht tegen de
migratiestress die ongetwijfeld van zich doet spreken. Vrijwel
elke migrant zal gedurende de eerste jaren in Nederland in meer of
mindere mate te maken krijgen met de opwinding, spanning en
rouw die nu eenmaal samenhangt met het zich vestigen in een ander
land, zogenaamde 'migratiestress'. De steun en het begrip van de
familie kan deze stress draaglijker maken. (Zie
voor meer informatie over migratiestress ook Wereldpartners Periodiek
nummer 2)
· Een goede band met de familie van de Nederlandse partner maakt dat iemand meer geneigd is zich in te spannen om te investeren in de relatie als het even wat minder gaat. Er staat immers nog meer op het spel dan het verlies van een partner alleen… ook het verlies van een heel familienetwerk van ouders, broers, zussen etc. In die zin is een goede familieband een beschermde factor tegen scheiding
Een warm welkom van de buitenlandse partner in de Nederlandse familie is dus om meerdere redenen van belang, maar is helaas niet vanzelfsprekend. Het J/M opvoedonderzoek 2011 wees uit dat nog steeds ongeveer de helft van de Nederlandse ouders aangeeft geen allochtone schoonzoon of schoondochter te willen. Dienke Hondius constateerde dat al eerder. In haar onderzoek uit 1999 “Gemengde huwelijken, Gemengde gevoelens" deed ze onderzoek naar de acceptatie van 'gemengde relaties bij de wederzijdse families.
Zij kwam tot de conclusie dat acceptatie in de meeste gevallen een moeizaam proces is. Een klein deel van de huwelijken in haar onderzoek werd moeiteloos geaccepteerd en een nog kleiner deel werd nooit geaccepteerd en dat had uiteindelijk een breuk met familieleden tot gevolg. Verreweg de meeste gemengde huwelijken echter werden uiteindelijk wel geaccepteerd, maar daar ging weerstand aan vooraf.
Opvallend is de vasthoudendheid van stellen te noemen om geaccepteerd te worden. Er is mensen kennelijk veel aan gelegen om hun relatie goedgekeurd te krijgen, want ze investeren veel en langdurig in die acceptatie. Ze doen moeite, passen zich aan, houden wat afstand, maar geven zelden op.
De weerstand die familieleden hebben gaat overigens maar zelden gepaard met grote confrontaties en ook het stel zelf zoekt de confrontatie zelden op. De weerstand van de familie lijkt meer op passieve intolerantie; het stel wordt vermeden, genegeerd, het verschil wordt uit de weg gegaan en het ongenoegen wordt niet besproken waar het stel bij is, maar met andere familieleden.
Ook de onmiddellijke of uiteindelijke acceptatie is veelal passief; de familie gedoogt de 'interculturele' verbintenis.
Een gemengd stel zal dus in de meeste gevallen te maken krijgen met subtiele manieren van afwijzing door de familie in Nederland. Een manier die niet altijd duidelijk aanwijsbaar is; een intolerantie die, als het zo uitkomt, dus ook makkelijk ontkend kan worden door familieleden.
Dit alles heeft natuurlijk zijn weerslag op de partners zelf en de relatie tussen hen beiden. Omdat de afwijzing subtiel is kan hij soms ervaren worden door de één en ontkend door de ander. Het lange acceptatieproces brengt onzekerheid mee en legt een druk op de relatie.
Wat betekent dit alles voor de professional die te maken krijgt in zijn of haar praktijk met het stel of een van de partners?
· De hulpverlener dient zich te beseffen dat aan ruzies, confrontaties en stress in een interculturele relatie de intolerantie of regelrechte afwijzing van de interculturele verbintenis door de familie ten grondslag kan liggen, ook al wordt dat niet zo benoemd door de partners.
· Dat het bij een intake of eerste inventariserend gesprek belangrijk is te vragen naar de manier waarop de relatie en de buitenlandse partner door de verschillende familieleden is ontvangen.
· Dat geïnventariseerd dient te worden wat de partners hebben gedaan of gelaten om de relatie geaccepteerd te krijgen, wat het effect daarvan was, en hoe lang het proces al duurt.
· Dat er aandacht moet zijn voor juist de subtiele, minder zichtbare manieren van (in)tolerantie en de beleving die beide partners daarvan hebben en het effect daarvan op hun relatie.
Op deze manier kan duidelijk worden in hoeverre de verwachtingen, het verlangen en hoop van de buitenlandse partner of beide partners ten aanzien van de acceptatie van hun verbintenis wringen met de werkelijkheid. En het wordt helder wat de gevolgen van die discrepantie zijn op de familieverhoudingen, de relatie tussen de partners onderling, het zelfvertrouwen van de partners en zelfs het vertrouwen van de buitenlandse partner in de Nederlandse samenleving.
In dit artikel wordt benadrukt hoe belangrijk de acceptatie en verwelkoming door de familie is voor de start en het verloop van een interculturele relatie. En het benadrukt hoe belangrijk het is dat een professional daar aandacht aan besteed.
Het gaat in dit artikel maar over een klein aspect van de familieverhoudingen; het bespreekt ook alleen de relatie met de Néderlandse schoonfamilie. Over 'mixed marriages' en familierelaties valt heel veel meer te zeggen en het onderwerp zal in volgende artikelen zeker vaker aan de orde komen. Als je geen artikel wilt missen schrijf je dan in voor het gratis e-zine Wereldpartners Periodiek www.wereldpartners.nl
©2011
Wereldpartners Annemiek Beck, alle rechten voorbehouden
Dit artikel mág gekopieerd worden en elders gepubliceerd, maar altijd in zijn geheel en met toevoeging van onderstaande regels mét een werkende link naar mijn website.
"Geschreven
door Annemiek Beck van 'Wereldpartners'.
Ga naar www.wereldpartners.nl om een gratis e-book aan te vragen."
| < Vorige | Volgende > |
|---|